ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΦΦ

Στην Ελλάδα, τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά αποτελούν μία παλιά αλλά συγχρόνως καινούρια καλλιέργεια, μιας και μέχρι πρόσφατα δεν είχε γίνει κάποια αξιοσημείωτη προσπάθεια καλλιέργειάς τους σε ευρεία κλίμακα και εντατικές συνθήκες. Τα τελευταία χρόνια όμως, σημειώνεται μία στροφή στην εμπορικής κλίμακας καλλιέργεια αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Αυτό εντείνεται από το γεγονός ότι οι σχετικές καλλιέργειες μπορούν να αξιοποιήσουν ορεινά και φτωχά εδάφη, σε συνδυασμό με τις χαμηλές απαιτήσεις σε εισροές αλλά και την καλή αντοχή σε εντομοπαθογόνες προσβολές. Σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα το 2015 περιλαμβάνονται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας 1. Αριθμός παραγωγών ΑΦΦ και μέση καλλιεργούμενη έκταση στην Ελλάδα.

ΕΙΔΟΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

ΕΚΤΑΣΗ (ΕΚΤΑΡΙΑ)

ΜΕΣΟ ΜΕΓΕΘΟΣ
ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ
ΑΝΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟ

Ρίγανη

1335

1366.99

1.02

Κρόκος

728

390.43

0.54

Τσαι του βουνού

618

305.36

0.49

Λεβάντα

580

628.38

1.08

Μελισσόχορτο

468

96.40

0.21

Γλυκάνισος

312

509.14

1.63

Φασκόμηλο

285

63.72

0.22

Θυμάρι

276

57.88

0.21

Μέντα

247

24.47

0.10

Δενδρολίβανο

246

46.80

0.19

Δυόσμος

188

25.15

0.13

Χαμομήλι

162

81.20

0.50

Κόλιανδρος

153

18.65

0.12

Βασιλικός

123

10.40

0.08

Μάραθο

107

14.26

0.13

Λουίζα

105

16.03

0.15

Σπαθόχορτο

84

21.90

0.26

Μαντζουράνα

78

8.36

0.11

Δίκταμος

66

8.56

0.13

Κρίταμο

45

7.99

0.18

Κάρδαμο

39

1.31

0.03

Φακελωτή

34

18.05

0.53

Σινάπι

33

97.63

2.96

Τσουκνίδα

25

1.62

0.06

Γκι

19

3.65

0.19

Υσσώπος

18

1.13

0.06

Άγρια μέντα

17

2.03

0.12

Κάρι

8

0.32

0.04

Κύμινο

7

0.48

0.07

Γλυκόριζα

4

0.67

0.17

Φασκόμηλο Σκλάρεα

2

0.06

0.03

Η ρίγανη είναι το είδος που καλλιεργείται από τους περισσότερους παραγωγούς (1335) ακολουθούμενο από τον κρόκο (728), το τσάι του βουνού (618), τη λεβάντα (580), το μελισσόχορτο (468), τον γλυκάνισο (312), και το φασκόμηλο (285). Οι αποδόσεις καλλιεργούμενων ΑΦΦ στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτες, πειράματα αγρού και αποτελέσματα πιλοτικών καλλιεργειών, αλλά και στοιχεία από παραγωγούς, είναι υψηλές, εφόσον τηρούνται οι σωστές προϋποθέσεις, και γίνονται οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα, είναι σήμερα οι μικρές εκτάσεις των καλλιεργειών, και συνεπώς οι μικρές προσφερόμενες ποσότητες. Η επέκταση των καλλιεργειών, για να είναι βιώσιμο το αποτέλεσμα, πρέπει να γίνει με ορθολογικό τρόπο, και με εξαρχής προσανατολισμό στις αγορές – τις αντίστοιχες βιομηχανίες και στα παραγόμενα προϊόντα. Σύμφωνα με το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο ανάπτυξης για την καλλιέργεια, επεξεργασία και εμπορία των Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών στην Ελλάδα, υπάρχουν οι παρακάτω ευκαιρίες και κίνδυνοι τόσο για φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά που συλλέγονται σε άγρια μορφή όσο και για καλλιεργούμενα φυτά.

Πίνακας 2. Ευκαιρίες και κίνδυνοι για τα ΑΦΦ στην Ελλάδα.

Strengths - Opportunities

Weaknesses - Threats

▪ Έντονο ενδιαφέρον των καταναλωτών της Βόρειας Αμερικής και τη Ευρώπης προς τη χρήση φυσικών προϊόντων για τη φροντίδα της υγείας
▪ Ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της έρευνας προς την κατεύθυνση της αξιοποίησης των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών
▪ Ανάπτυξη της βιομηχανίας παραγωγής καλλυντικών και φαρμάκων που διαθέτουν ως συστατικά αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά
▪ Ανάπτυξη της βιομηχανίας τροφίμων προς την κατεύθυνση της παραγωγής τροφίμων που διαθέτουν στα συστατικά τους αρωματικά φυτά.
▪ Ολοένα και εντονότερο ενδιαφέρον των καταναλωτών για την υψηλή γαστρονομία όπου η χρήση αρωματικών φυτών είναι ευρέως διαδεδομένη
▪ Στροφή των χημικών βιομηχανιών προς την παραγωγή προϊόντων (πχ οικιακά εντομοκτόνα) με τη χρήση φυτικών πρώτων υλών

Στους φυσικούς πληθυσμούς αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών:
▪ Κίνδυνος εξαφάνισης σπάνιων φυτών
▪ Προβληματική αλυσίδα εφοδιασμού
▪ Ανεπαρκείς συνθήκες αποθήκευσης που επιδρούν αρνητικά στην ποιότητα των προϊόντων
▪ Εξαγωγικοί περιορισμοί / απαγορεύσεις
▪ Δύσκολη ποιοτική διασφάλιση
▪ Ευνοϊκή τιμή φαρμάκων / σκευασμάτων διατροφής ή φροντίδας της υγείας
Στις καλλιέργειες σε ορεινές και πεδινές περιοχές:
▪ Κυμαινόμενη ποιότητα παραγωγής
▪ Μη σταθερή περιεκτικότητα σε δραστική ουσία
▪ Ανεπαρκής περιεκτικότητα σε δραστική ουσία
▪ Εποχικότητα στην παραγωγή που δεν καλύπτει τη σταθερή εποχιακή ζήτηση από τη βιομηχανία
▪ Κίνδυνος από φυσικές καταστροφές / μειωμένες σοδειές
▪ Κόστος πιστοποίησης ποιότητας
Στις καλλιέργειες αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών σε μονάδες κλειστού τύπου:
▪ Αυξημένο κόστος παραγωγής
▪ Δυσμενές ενεργειακό ισοζύγιο για την μονάδα παραγωγής
▪ Σταθερή ποιότητα τελικών προϊόντων
▪ Μικρότερη διακύμανση περιεκτικότητας δραστική ουσία / αιθέριο έλαιο
▪ Χαμηλότερο κόστος για τον έλεγχο της ποιότητας και τη διασφάλιση της
▪ Βελτιστοποιημένες συνθήκες καλλιέργειας
▪ Παραγωγή ανεξάρτητα από την εποχή ή τον καιρό
▪ Ασφάλεια από φυσικές καταστροφές